Pandemi Günlerinde Esnafımızın ve Milli Ekonomimizin Genel Durumu

TESK Genel Başkanı Sayın Bendevi PALANDÖKEN

’Pandemi Günlerinde Esnafımızın ve Milli Ekonomimizin Genel Durumunu Değerlendirmek Üzere TESK Genel Başkanı Sayın Bendevi PALANDÖKEN’e Kulak Veriyoruz’’

Röportajımıza, hepimizin malum gündeminin 1nci sırasında yer alan bir soru ile başlamak isteriz.

Bu salgın size göre neyin sonucudur?

İlk olarak Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve tüm dünyayı saran bu virüs, adeta gözle görülmeyen bir felaket.

Esnaf arasında en çok olumsuz etkilenen kesim hangi kesim oldu?

Bu salgının ekonomik etkilerinden iki grup esnaf etkilendi. Birincisi, Bakanlığın genelgesi ile doğrudan işyerleri kapatılan kahvehaneler, çay ocakları, cafeler, berberler, kuaför ve güzellik salonları, spor tesisleri, çocuk oyun salonları vb işyerlerini çalıştıran esnafımız, diğeri de işyerinin kapatması zorunlu olmamakla beraber müşteri yokluğu nedeniyle mecbur kalıp işyerini kendiliğinden kapatan grup. Örneğin, lokanta, kafeterya vb işyerleri kapanmadı ama sadece paket servis yapmak zorunda oldukları için bu gruptakiler mecburen işyerini kapatmak zorunda kaldılar.

Bir diğer etkilenen grup da ulaşım sektörü. Bildiğiniz gibi minibüs, otobüs vb toplu taşıma araçlarına kapasitenin yüzde 50’sinden daha fazla müşteri alma yasağı geldi. Toplu taşıma araçlarını işleten esnafımız bir yerde kamu hizmeti gördüğü için lokantalar, kafeler gibi işyerimi kapatıyorum diyemediler. Ancak, çoğu zaman yüzde 10 kapasiteyle taşıma yapan esnafımız tamamen zararına çalıştılar. Yani, ne kadar çok çalışırlarsa o kadar zarar ettiler.

Devletin, salgın nedeniyle esnafa yönelik desteği sizce yeterli mi?

Devletimiz, esnafımıza çok önemli destekler verdi. İlk önce vergi ve sigorta primleri ertelendi. Arkasından düşük faizli destek kredileri verildi. Bu kredilerden yararlanabilen esnafımız için bunlar kısmen de olsa son derece önemliydi. Ancak bir de bu kredilerden yararlanamayan, işyerini kapattığı için de hiçbir geliri olmayan esnafımız var. Bunların sayıları oldukça fazla. Bunların hem ev hem işyerlerinin kirası, elektrik, su, doğalgaz gibi borçları her geçen gün katlanarak artıyor. Diğer taraftan günlük yeme-içme ihtiyaçlarını karşılayacak asgari bir gelirleri de olmadığı için çok zor günler geçiriyorlar.

Daha başka ne gibi destekler yapılmasını beklerdiniz?

İşyerini zorunlu olarak kapatan esnafımıza en azından asgari ücret düzeyinde gelir desteği, işyerini kapatmak zorunda olmamakla beraber bu süreçten olumsuz etkilenen esnafımıza da uzun vadeli ve faizsiz bir kredi desteği talebimiz oldu.

AVM’lerin açılmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Mesela siz bu süreçte AVM’ye gider misiniz?

AVM’lerin kapanması için bir zorunluluk zaten olmamıştı. Açılması gündeme geldiğinde de tamamı açılmadı. Büyük bir kısmı 1 Haziran’da açacaklarını duyurdular. AVM’ler klima sistemlerinden dolayı risk taşıyan yerler. Eğer klima sistemi dışarıdaki temiz havayı alıp, süzerek içeri sunuyorsa çok büyük bir sorun olmayacaktır ancak içerideki havayı sirküle eden sistemler virüsün yayılmasında son derece etkili. Bu süreç herkes gibi AVM’ler için de önemli bir sınav oldu. Toplum sağlığını daha fazla önemseyen ve koruyan AVM’ler bu dönemde diğerlerinden daha avantajlı olacaktır.

Koronavirüs sizi, ailenizi ve yakınlarınızı nasıl etkiledi?

En yakın aile bireylerimizle bile virüs bulaşır endişesiyle telefonla sesli ya da görüntülü konuşarak hasret gidermeye çalışıyoruz. Aynı zamanda görevim icabı medya aracılığıyla ve kurumumuzun görüşmelerini tele konferans üzerinden gerçekleştirip iletişim kurarak meseleleri gündemde tutmaya gayret gösteriyorum.

Tabii daha çok evde kaldığımız bir dönem geçiriyoruz. Bu süreçte kendimizi korumayı daha iyi öğrendik. Evdeki işlerin paylaşımı noktasında da bizlere katkı sağladı. Görünmeyen çalışanlar olan ev hanımlarının bir günlük yaşamlarını ve aslında ne kadar çok çalıştıklarını yakından izleme şansımız oldu.

Süreç içerisinde siz, iş ortamında ne gibi önlemler alıyorsunuz?

Hijyen kurallarına harfiyen uyuyoruz. Maske ve dezenfektan kullanıyoruz. Her biriminde bir nöbetçi memur bırakmak suretiyle, diğer personeli idari izinli sayarak riskten uzaklaştırmaya gayret gösteriyoruz.

Ev ortamında ne gibi önlemler alıyorsunuz? Sosyal mesafe kuralına evde de uyuyor musunuz? Mesela hangi düzeninizi değiştirdiniz?

Evde zaten iki kişiyiz. Mümkün olduğunca karantina kurallarına uymaya çalışıyoruz. Belli yaş gruplarında olduğumuz için zorunlu olarak dışarı çıkarken aldığımız önlemleri harfiyen evde uygulamak mümkün olmuyor. Ancak mümkün olduğu kadar tedbiri elden bırakmamaya çalışıyoruz.

Oturma düzenimizi değiştirdik. Zamanımızın büyük çoğunluğu salonda televizyondan ve gazetelerden haberleri takip ederek geçiyor. Karantina süreci, bugüne kadar evde kalma alışkanlığımızın az olduğu salonla mutfak arasında vakit geçirerek hatırlamadığımız birçok mahalli yemeklerimizi de tekrar hatırlamamıza da vesile oldu.

Bu yıl için herhangi bir tatil planınız var mı? Varsa nasıl bir tatil yapmayı düşünüyorsunuz?

Benim için tatil hiç olmadı. Hem bulunduğum konum itibariyle hem de dükkandaki dönemlerimde işim tatile müsaade etmediği için böyle bir hazırlığım olmadı.

Hayat normale döndüğünde yapacağınız ilk iş ne olacak?

En büyük özlemim torunlarımla ailecek bir arada olmak ama maalesef karantina başladığı tarihten beri bunu gerçekleştiremiyoruz. Hayat normale döndüğünde ilk olarak sevdiklerimi görmek ve onlara kavuşmak istiyorum.

Vermek istediğiniz başka mesajlar var mı?

Bu virüs, Türkiye’deki en sorunlu kesiminin yani esnaf ve sanatkarların genel başkanı olmam dolayısıyla en çok benim telefon trafiğimi artırdı. Esnafımıza en azından sesimle de olsa rahatlatma terapileri uyguluyorum.

Esnafımızın kapalı olan iş yerlerinin bir an evvel açılmasını diliyorum. Bu konuyla alakalı olarak ilgili Bakanlıklarımızla da görüşmelerimiz sürüyor.  

Sayın Başkan, bizleri kırmayarak değerli vaktinizi ayırdığınız için çok teşekkür ederiz. 

İFHA HABER Yayın Kurulu