TSKB Yeni Teknoloji Raporunu Açıkladı

TSKB Ekonomik Araştırmalar tarafından hazırlanan raporda, küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama ve Türkiye’nin teknoloji alanındaki gelişim ihtiyacı çerçevesinde teknoloji ve sanayi politikalarının yeniden ele alınması gerektiğine dikkat çekiliyor. Rapor, teknolojik dönüşümü şekillendiren temel eğilimleri ortaya koyarken, yapay zekânın verimlilik ve istihdam üzerindeki etkilerini mercek altına alıyor ve bu dönüşümü yönetmeye yönelik öneriler sunuyor.

TSKB Ekonomik Araştırmalar tarafından hazırlanan Teknolojik Dönüşümü Anlamak başlıklı rapor dünya ekonomisindeki potansiyel büyüme hızındaki yavaşlama ve sanayideki dönüşüm ihtiyacına dikkat çekiyor. Yüksek teknoloji üretiminin yaygınlaştırılmasının yanı sıra radikal teknolojilerin geliştirilmesinin de önemine vurgu yapan çalışma, yeni teknolojilerin ekonominin geneline yayılmasını sağlayacak teknoloji politikalarına da ağırlık verilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Raporda, Türkiye imalat sanayisinde yüksek teknoloji üretiminin artış göstermesine rağmen toplam üretim içindeki payının sınırlı kaldığına ve teknoloji açığının sürdüğüne dikkat çekiliyor. Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin hızlı yayılımıyla birlikte küresel ölçekte stratejik teknolojilerde yoğunlaşmanın arttığı belirtilirken, yapay zekâ kaynaklı dönüşümün özellikle kadınlar ve gençler üzerindeki olası istihdam etkilerine yönelik destekleyici politikaların önemine vurgu yapılıyor.

Çalışmada ayrıca, yapay zekâ, yarı iletkenler, kritik mineraller ve temiz teknolojiler gibi stratejik alanların doğrudan yabancı yatırımları giderek daha fazla yönlendirdiğine dikkat çekiliyor. Teknolojik dönüşümün ekonominin geneline yayılması ve verimlilik artışının sağlanması için yeni teknolojilerin geliştirilmesine yönelik politikaların, teknoloji difüzyonunu destekleyen yaklaşımlarla birlikte ele alınması gerektiği ifade ediliyor.

Raporun Öne Çıkan Başlıkları

Raporun öne çıkan başlıkları şöyle sıralanıyor:

• 2010-2025 döneminde imalat sanayinde reel üretim yıllık ortalama yüzde 5,5 büyürken, yüksek teknoloji üretimi yüzde 11,5 artış gösterdi. Bu yüksek artışa rağmen, düşük başlangıç seviyesi nedeniyle yüksek teknoloji ürünlerinin toplam üretimden satışlar içindeki payı 2025 yılında yüzde 3,6 düzeyinde kaldı ve bu gruptaki dış ticaret açığı sürekliliğini korudu.
• Bilgisayar ve internete kıyasla çok daha hızlı yayılanan yapay zekâ ile dijitalleşme ivme kazanırken; model geliştirme, çip üretimi ve veri merkezi altyapılarında ciddi bir küresel yoğunlaşma dikkat çekiyor.
• Küresel istihdamın yaklaşık beşte birinin üretken yapay zekâdan etkileneceği tahmin ediliyor. Üretken yapay zekâyla doğrudan örtüşen alanlarda kadın çalışan oranı yüksek seyrederken, 22-25 yaş grubundaki genç istihdamında düşüş gözleniyor. Buradan hareketle bu gruplara yönelik özel destekleyici önlemler önem arz ediyor.
• Yapay zekâ, yarı iletkenler, kritik mineraller ve temiz teknolojileri kapsayan stratejik alanların toplam sıfırdan yatırımlar içindeki payı 2020’deki yüzde 16 seviyesinden 2025’te yüzde 44’e yükseldi.