Katılım Sigortasının (Tekafül) tarihçesi

Muhammed Bin Abidin

Tekafül Sigortasının tarihçesi ne baktığımızda; İslam hukukunda ilk defa sigortadan bahseden, Muhammed Bin Abidin olmuştur. İbn-i Abidin Reddü’l Muhtar adlı kitabında, o zamanlar Avrupa da, mal ithal eden tüccarlar yoluyla yayılmış olan deniz sigortasından bahsetmiştir. Daha sonraları İslami finans literatürün de sigortacılık, Tekâfül adı ile anılmaya başlanmıştır. (Vehbe & Armağan, 1973)

TEKAFÜL, Türkçe de ‘’tekeffül’’ yani bir şeyin sorumluluğunu üstlenme, kefil olma, yükümlenme şeklinde yer almaktadır. (http://tdk.gov.tr/).

Günümüzde tekâfül sigortacılığının hızla büyüyüp yaygınlaşması

Günümüzde tekâfül sigortacılığının hızla büyüyüp yaygınlaşması, konvansiyonel sigortacılığa bir alternatif olarak İslam dünyasında kabul görmüştür. Dünya’da İlk tekâfül uygulamaları Sudan’da 1979 yılında daha sonrasında da 1984 yılında Malezya’da uygulanmaya başlanmıştır. Son olarak Suudi Arabistan ve Orta Doğu ülkelerinde de yaygınlaşmaya başlamıştır. (Aslan, 2015)

Son yıllarda tekafül sigorta şirketlerinin sayısında ciddi bir artış olmuştur. Günümüzde bu sistem 33 ülkede uygulanmaktadır. 2017 yılında yayımlanan Milliman Global Tekâfül Raporu verilerine göre tekâfül fonlarının toplamı 2015 yılı itibariyle 14,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Tekâfül sigortacılık sektörüne 2012- 2015 yılları arasında bakıldığında yüzde 14 oranına bir büyüme ivmesi yakaladığı görülmektedir. 2009 yılında 7 milyar seviyesinde olan tekâfül piyasası kısa bir sürede işlem hacmini ikiye katlamıştır.

Tekâfül Sigortacılık Sistemini uygulayan ülkeler

Tekâfül fonlarının coğrafi dağılımına bakıldığında ise yüzde 77’si GCC ülkelerinin  (Suudi Arabistan, Kuveyt, Umman Sultanlığı, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri), yüzde 15’i Güneydoğu Asya ülkelerinin  (Malezya, Endonezya, Brunei), yüzde 5’i Afrika  (Sudan, Mısır, Kenya, Gambiya, Tunus) ve yüzde 3’ü ise diğer ülkelerin (Bangladeş, Pakistan, Türkiye, Sri Lanka, Suriye, Yemen, Ürdün) payına düştüğü görülmektedir. 2015 verilerine göre GCC ülkeleri 11,5 milyar dolar, Güneydoğu Asya ülkeleri 2,2 milyar dolar, Afrika 0,7 milyar dolar ve diğer ülkeler 0,5 milyar dolar fon büyüklüğüne sahiptirler. GCC ülkeleri arasında en büyük fon büyüklüğüne sahip ülkenin yüzde 85 ile Suudi Arabistan olduğu görülmektedir. Sahip olduğu 9,7 milyar dolarlık fon büyüklüğü ile Suudi Arabistan, İslami sigortacılık sektörünün lokomotif ülkelerindendir. Suudi Arabistan’ı yüzde 8 ile Birleşik Arap Emirlikleri izlemektedir. Güneydoğu Asya ülkelerinde ise; yüzde 62 ile Malezya ve yüzde 33 ile Endonezya en fazla fon büyüklüğüne sahip ülkelerdir. (Milliman Research Report, 2018)

Tekâfül Sigortacılık Sistemini uygulayan ülkelerin büyük çoğunluğu yasal ve hukuki mevzuatlarını hâlihazırda netleştirdikleri için sektörün büyümesine öncülük yapmaktadırlar. Türkiye’de katılım sigortacılığı, katılım bankacılığı aracılığıyla yürütülmüş. Ta ki Sektörün gelişmesi açısından Hazine Müsteşarlığı tarafından 20 Eylül 2017 tarih ve 30186 Sayı ile “Katılım Sigortacılığı ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” resmi gazete yayınlanması ile yasal altyapıya kavuşmuştur.