ABD’nin Hürmüz Planı Deniz Ticaretini Kurtarmaya Yetmeyebilir

Uluslararası kredi derecelendirme ve araştırma kuruluşu Morningstar DBRS, Amerika Birleşik Devletleri hükümetinin Hürmüz Boğazı‘ndan geçen gemilere sigorta desteği sağlama teklifinin, bölgedeki ticari seyrüseferi hızla eski haline getirmek için yeterli olmayabileceğini bildirdi.

Kuruluş tarafından yayımlanan analizde, Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanmasının, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini ve önemli miktarda deniz yoluyla taşınan gazı taşıyan bu stratejik su yolundaki sevkiyatı ciddi şekilde aksattığı belirtildi. Güvenlik ortamındaki bozulma, ticari gemiciliğin karşı karşıya olduğu riskleri keskin bir şekilde artırdı. Birçok deniz sigortacısı, Körfez bölgesinde faaliyet gösteren gemiler için savaş riski teminatını ya geri çekti ya da kısıtladı; bu da gemi sahiplerini sınırlı koruma seçenekleriyle baş başa bıraktı.

Sigorta Desteği Fiziksel Riskleri Ortadan Kaldırmıyor

Morningstar DBRS, ABD yönetiminin Birleşik Devletler Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu (DFC) aracılığıyla siyasi risk sigortası ve finansal garantiler sağlama planının gemi sahipleri arasındaki güveni yeniden inşa etmeyi hedeflediğini belirtti. Ancak kurum, devlet tarafından sağlanan birincil sigortanın mevcut bekleyen gemi kuyruğu üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olacağını savundu. Gemi sahiplerini etkileyen temel kısıtlamanın sadece sigorta bulunabilirliği değil, çatışmayla bağlantılı yüksek operasyonel riskler olduğu vurgulandı.

Füze saldırıları, İHA baskınları ve gemilere verilen hasarlar kayıp olasılığını artırdı. Morningstar DBRS, sigorta teminatının mürettebatın ve gemilerin karşı karşıya olduğu fiziksel riskleri azaltmadığına dikkat çekti. Güvenlik koşulları istikrarsız kaldığı sürece, bazı gemi sahiplerinin devlet destekli teminat olsa bile bu rotadan kaçınmaya devam edebileceği ifade edildi. Ayrıca, donanma eskort kapasitesinin, su yolundan geçen normal gemi hacmine kıyasla sınırlı kalabileceği ve bunun da geçişleri yavaşlatabileceği eklendi.

TRIA Modeli Çözüm Olabilir Mi?

Morningstar DBRS, devletin doğrudan sigorta sunması yerine, 11 Eylül saldırılarından sonra kurulan Terör Riski Sigorta Yasası (TRIA) çerçevesine benzer bir kamu-özel risk paylaşımı düzenlemesinin daha etkili bir alternatif olabileceğini öne sürdü. Bu yapıda federal hükümet birincil teminat sağlamıyor; bunun yerine sektör kayıpları önceden belirlenmiş bir eşiği aştığında finansal bir destek mekanizması (backstop) olarak devreye giriyor.

Böyle bir yaklaşımın uygulanması, özel sigortacıların rolünü korurken piyasayı stabilize etmeye yardımcı olabilir. Morningstar DBRS Küresel Finans Kuruluşları Derecelendirmeleri Genel Müdürü Marcos Alvarez, “Savaş riski primleri çatışma dönemlerinde keskin bir şekilde artabilir ve bu da teminat mevcut olsa bile gemi sahiplerini yüksek riskli bölgelerden geçmekten caydırabilir. Hedefli destek mekanizmaları, özel sigortacıları piyasadan uzaklaştırmadan sevkiyat akışının sürdürülmesine yardımcı olabilir.” dedi.