Kuzey Deniz Yolu’nun Ticari Potansiyeli Sınırlı

Kredi sigortacısı Coface tarafından yayınlanan yeni bir çalışma, Orta Doğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı üzerindeki abluka tehdidi küresel ticareti aksatırken, Arktik rotalarının (Kuzey Deniz Yolu) potansiyel bir alternatif olarak ilgi odağı haline geldiğini doğruladı. Ancak rapor, iklim değişikliğine bağlı navigasyon koşullarındaki iyileşmeye rağmen, bu rotaların ticari potansiyelinin kısa vadede “sınırlı kalacağını” öngörüyor.

Küresel ticaretin %80’inden fazlasının deniz yoluyla yapıldığını ve bu ticaretin Doğu Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika arasındaki sınırlı stratejik koridorlarda yoğunlaştığını belirten Coface, bu durumun küresel ticareti jeopolitik şoklara karşı aşırı hassas kıldığını vurguladı. Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimler, Arktik rotalarını teorik bir alternatif olarak öne çıkarıyor; çünkü bu yol Doğu Asya ile Kuzey Avrupa arasındaki mesafeyi %40, Kuzey Amerika’nın doğu kıyısına olan mesafeyi ise %20 oranında kısaltıyor.

Coface Arktik Rotaları Ekonomik Analiz Verileri

Coface, konteyner taşımacılığının kısa mesafelere rağmen Arktik rotalarında rekabetçi olmadığını gözlemledi. Operasyonel kısıtlamalar, gemi boyutlarının sınırlı olması ve Arktik navigasyonunun özel maliyetleri, bu rotanın geleneksel yolların sunduğu “ölçek ekonomisi” ile rekabet etmesini engelliyor.

Rapor, Arktik’in ticari bir yoldan ziyade stratejik bir rekabet alanı haline geldiğine dikkat çekiyor. Kuzey Deniz Yolu büyük ölçüde Rusya‘nın kontrolünde kalırken, Çin bölgedeki varlığını ve kutup kabiliyetlerini güçlendiriyor. ABD de bölgedeki nüfuzunu artırma arayışında. Coface ekonomisti Eve Barré, “Arktik rotaları mesafeleri kısalttığı için dikkat çekiyor ancak önümüzdeki birkaç yıl içinde ticari ilgi çok sınırlı kalacak ve esas olarak ham maddeler etrafında yoğunlaşacak,” dedi.

Hürmüz ve Süveyş gibi sıcak bölgelerdeki riskler arttıkça Arktik bir “kurtarıcı” gibi görünse de, sigorta ve reasürans dünyası için bu rota hala “yüksek riskli ve pahalı” kategorisindedir. Buzkıran eşliği zorunluluğu, değişken buz koşulları ve arama-kurtarma altyapısının eksikliği, tekne (hull) ve sorumluluk sigortası primlerini yukarı çekmektedir. Türkiye gibi küresel ticaretin merkezinde yer alan ülkeler için Arktik rotası, Süveyş Kanalı’nın stratejik önemini kısa vadede sarsmayacak, ancak enerji taşımacılığında dengeleyici bir unsur olarak izlenmesi gereken bir gelişmedir.