Kadınların Siyasi Temsili 2026’da Düşüşe Geçti

Parlamentolar Arası Birlik (IPU) ve Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women) tarafından yayınlanan yeni verilere göre kadınlar, dünya genelinde siyasi güçte eşit temsilden hâlâ uzak. Kadınlar küresel ölçekte bakanlıkların yalnızca %22,4’ünü elinde bulundururken parlamentolardaki milletvekili oranı %27,5 seviyesinde kalıyor.

IPU ve UN Women tarafından hazırlanan “Siyasette Kadın 2026” haritası, 11 Mart 2026’da 70. Kadının Statüsü Komisyonu (CSW70) kapsamında düzenlenen bir etkinlikte tanıtıldı. Verilere göre 2026 itibarıyla yalnızca 28 ülke bir kadın Devlet ya da Hükümet Başkanı tarafından yönetiliyor. Buna karşılık 101 ülkede bugüne kadar hiç kadın lider görev yapmadı.

Rapordaki öne çıkan bulgular şöyle sıralanıyor: Kadınlar dünya genelinde kabine bakanlıklarının yalnızca %22,4’ünü elinde bulunduruyor; bu oran 2024’te %23,3’tü ve yıllardır süren kademeli ilerlemenin ardından bir gerilemeye işaret ediyor. 14 ülke kabinelerinde eşitliği sağlamayı başarırken 8 ülkede hâlâ hiç kadın bakan bulunmuyor. Kadınlar dünya genelinde parlamentolardaki sandalyelerin %27,5’ini elinde bulunduruyor; 2025’teki %27,2 oranına kıyasla yalnızca 0,3 puanlık artış, 2017’den bu yana kaydedilen en yavaş büyümenin ikinci yıl üst üste yaşandığını ortaya koyuyor.

Ocak 2026 itibarıyla dünya genelinde 54 kadın parlamento başkanı bulunuyor; bu sayı tüm parlamento başkanlarının %19,9’una karşılık geliyor ve bir önceki yıla göre yaklaşık 4 puanlık düşüşle son 21 yılda kadın parlamento başkanı sayısındaki ilk azalmayı temsil ediyor.

Siyasette yer alan kadınlar hem çevrim içi hem çevrim dışı ortamda artan şiddetle karşı karşıya. Ankete katılan kadın parlamenterlerin %76’sı kamuoyu tarafından yıldırmaya maruz kaldığını bildirirken bu oran erkeklerde %68. Kadınlar liderlik pozisyonlarına ulaştıklarında ise toplumsal cinsiyet eşitliği bakanlıklarının %90’ını ve aile ile çocuk işlerinden sorumlu bakanlıkların %73’ünü yönetiyor. Erkekler ise savunma, içişleri, adalet, ekonomi, yönetişim, sağlık ve eğitim gibi bakanlıkların neredeyse tamamını yönetmeye devam ediyor.

UN Women İcra Direktörü Sima Bahous konuya ilişkin şunları söyledi: “Küresel istikrarsızlığın arttığı, çatışmaların tırmandığı ve kadın haklarına yönelik görünür bir gerilemenin yaşandığı bir dönemde kadınların siyasi liderlikten dışlanması, toplumların karşı karşıya oldukları zorluklara yanıt verme kapasitesini zayıflatıyor. Kadınlar daha iyi kararlar alınması, çatışmaların önlenmesi ve kalıcı barışın inşası için hayati öneme sahip perspektifler ve deneyimler getiriyor. Kadınlar siyasi liderliğe tam olarak dahil olduğunda ülkeler daha istikrarlı oluyor, politikalar insanlar için daha iyi işliyor ve toplumlar dünyamızı şekillendiren krizlerle başa çıkmaya daha hazırlıklı hale geliyor.”

IPU Başkanı Tulia Ackson ise şunları söyledi: “Eşit temsil ahlaki bir zorunluluktur; çünkü kadınların hayatlarını yöneten kararları şekillendirmede eşit hakları vardır. Aynı zamanda akıllıca bir tercihtir. Kurumlar, hizmet ettikleri toplumları yansıttığında daha iyi kararlar alır. Her kesimden kadının her düzeyde var olduğu ve etkili olduğu kurumlar önyargıları daha iyi tespit edebilir, daha adil çözümler geliştirebilir ve kamu güvenini daha güçlü biçimde kazanabilir.”

IPU Genel Sekreteri Martin Chungong da şu değerlendirmede bulundu: “IPU, iyi tasarlanmış kotaların ve güçlü siyasi iradenin değişimi hızlandırmak ve kadınların demokratik karar alma süreçlerinde seslerinin duyulmasını sağlamak için hayati olduğuna defalarca vurgu yapmıştır. Aynı zamanda erkekler ve kadınlar siyasi kültürü dönüştürmek, kalıp yargılara meydan okumak ve temsil ettikleri toplumları yansıtan kapsayıcı parlamentolar inşa etmek için eşit ortaklar olarak birlikte çalışmalıdır.”

Değişimin yavaş ilerlemesine rağmen dünyanın dört bir yanındaki kadınlar siyasi yaşamda yerlerini almak için sınırları zorlamaya devam ediyor. Ayrımcı yasalar, siyasette kadına yönelik şiddet ve kaynaklara eşitsiz erişim gibi yapısal engellerin kaldırılması, önümüzdeki yıllarda kadınların siyasi liderlikte eşit temsile ulaşması için kritik önem taşıyor.