Ar-Ge ve İnovasyonda Kadın Raporu Yayımlandı

SER Akademi 2025 Türkiye Genel Müdürü Dr. Ömer Özdinç, Ar-Ge ve İnovasyonda Kadın İş Gücü Raporu’nu dördüncü defa yayımladıklarını belirterek, Türkiye’de kadınların Ar-Ge ve inovasyon ekosistemindeki rollerini ele alan raporda öne çıkan detayları paylaştı.

SER Akademi, 2025 Türkiye Ar-Ge ve İnovasyonda Kadın İş Gücü Raporu’nun dördüncüsünü yayımladı. Rapor, kadınların genel istihdamdaki konumlarından Ar-Ge personeli içindeki yerlerine, yüksek teknoloji sektörlerindeki kadın oranlarına ve buluş sahipliğindeki kadın istatistiklerine kadar kapsamlı bir analiz sundu.

SGK’lı Kadın Çalışanlarda Artış Oranı Erkeklerin 4 Katı Oldu

2024’te Türkiye’de 4A kapsamındaki SGK’lı kadın çalışan sayısı, 157 binlik artışla 5 milyon 692 bine yükseldi. Erkeklerde ise yalnızca 38 binlik bir artış yaşandı ve toplam sayı 10 milyon 910 bine çıktı. Kadınların toplam içindeki oranı %33,7’den %34,3’e yükseldi.

Kadın Girişimci Sayısı Arttı, Erkek Girişimci Sayısı Azaldı

SGK verilerine göre, girişimci olarak sigorta kaydı yaptıran kadınların sayısı 2024’te 9.604 artarak 604.292’ye ulaştı. Aynı dönemde erkek girişimci sayısı 51 kişi azalarak 2.489.540’a düştü. Böylece toplam içindeki kadın girişimci oranı %23,9’dan %24,3’e çıktı.

Kadın İstihdamının En Yoğun Olduğu Sektör Eğitim Oldu

Kadın istihdam oranının en yüksek olduğu sektör, %68’lik oranla eğitim sektörü oldu. Sağlık sektörü ise %63 ile ikinci sırayı aldı. En düşük kadın istihdam yoğunluğu ise madencilik, inşaat ve havacılık imalatı sektörlerinde görüldü.

Türkiye, OECD Ülkeleri Arasında Kadınların İstihdama Katılım Oranında Son Sırada

Son yıl verilerine göre, 15-64 yaş kadın nüfusu içinde çalışanların oranı %34,4’ten %35,5’e yükselmesine rağmen bu oran, OECD ülkeleri arasında en düşük oran oldu. Türkiye’ye en yakın ülke olan Kosta Rika’da bile bu oran %45,1 olarak gerçekleşti. OECD ülkeleri içinde İzlanda (%81,3) birinci, Hollanda (%78,9) ikinci, İsviçre (%76,8) üçüncü sırada yer aldı.

Yükseköğretimde Her İki Araştırmacıdan Biri Kadın

Türkiye’deki Ar-Ge çalışanları arasında en yüksek kadın istihdam oranı %48 ile yükseköğretim sektöründe görüldü. Kamu sektöründe bu oran %30, özel sektörde ise %28 olarak gerçekleşti. Bir önceki yıla göre özel sektörde kadın Ar-Ge personeli sayısı %11 artarken, yükseköğretimde %2’lik bir artış yaşandı. Kamu sektöründe ise kadın Ar-Ge personel sayısı %11 oranında azaldı.

Ar-Ge Personeli Kadınların Oranını En Çok Artıran Sektör Yazılım Oldu

Özel sektör içinde kadın Ar-Ge personeli sayısını en çok artıran sektör, yazılım sektörünün ağırlıkta olduğu Bilgi ve İletişim sektörü oldu. Bu sektörde kadın Ar-Ge personeli sayısı 2.427 kişi arttı. İkinci sırada ise 1.860’lık artışla imalat sektörü yer aldı.

İlaç Ar-Ge’si Kadınlara Emanet

İmalat sektörü içinde kadın istihdamının en yoğun olduğu alan ilaç imalat sektörü oldu. İlaç Ar-Ge personelinin %62’sini kadınlar oluşturdu. Kadın Ar-Ge personelinin yoğun olduğu bir diğer sektör ise %53 ile gıda sektörü oldu. Makine imalat sektörü, %16’lık kadın Ar-Ge personel oranıyla en düşük yoğunluğa sahip sektörler arasında yer aldı.

Yüksek Teknoloji Sektörleri Arasında Araştırmacı Kadın İstihdamını En Çok Artıran Sektör Havacılık Oldu

Yüksek teknoloji sektörlerinde kadın Ar-Ge personeli istihdamını en fazla artıran sektör, havacılık imalatının yoğunlukta olduğu Diğer Ulaşım Araçları sektörü oldu. Bu sektörde kadın Ar-Ge personeli oranı %39 artarak ilk sırada yer aldı. İlaç imalat sektörü, %3,4’lük artışla ikinci sıraya yerleşti. Elektronik sektörü ise genel düşüşe paralel olarak Ar-Ge personeli kadın sayısında %9’luk bir azalma yaşadı.

PCT Patent Başvurularında Kadın Buluş Sahipliği Oranında Türkiye, OECD Ülkeleri Arasında 6. Sırada

2024 verilerine göre, patent başvurularındaki buluş sahipleri içinde kadınların oranı %22,9’dan %26’ya yükseldi. Bu artışla Türkiye, OECD ülkeleri arasında 6. sıraya yerleşti.

• Birinci: %33,7 ile Polonya
• İkinci: %33,2 ile Portekiz
• Üçüncü: %28,4 ile Şili
• Son üç sırada yer alan ülkeler: İzlanda (%8,3), Avusturya (%9,3) ve Norveç (%11)

Bu verilere göre Türkiye, kadın buluş sahipliği oranında birçok Avrupa ülkesinden daha yüksek bir seviyeye ulaştı.

Ar-Ge ve İnovasyon Ekosisteminde Kadınların Rolü Güçleniyor

Türkiye’de kadınların Ar-Ge ve inovasyon alanındaki yerleri her yıl daha fazla güçleniyor. Özellikle ilaç, yazılım, bilgi ve iletişim sektörlerinde kadın istihdamı artarken, kamu ve bazı geleneksel sektörlerde gerileme yaşanıyor.

Bununla birlikte, Türkiye halen OECD ülkeleri içinde kadınların istihdama katılım oranında son sırada yer alıyor. Kadın girişimcilerin artışı ve özel sektörde Ar-Ge personeli içindeki kadın oranındaki yükseliş, gelecekte bu alandaki dengenin değişebileceğini gösteriyor.

Kadınların patent başvurularındaki yükselişi, bilim ve teknoloji alanında daha fazla kadın girişimcinin yer aldığını kanıtlıyor. Eğitim ve sağlık gibi sektörlerdeki güçlü varlıklarını sürdüren kadınların, yüksek teknoloji ve mühendislik alanlarında da daha fazla temsil edilmesi için teşviklerin artırılması gerekiyor.