Dokunmatik Ekranlar Sürücü Dikkatini Dağıtıyor

Allianz Teknoloji Merkezi’nin gerçekleştirdiği kapsamlı araştırma, sürücü dikkat dağınıklığının trafik kazalarının üçte birinde rol oynadığını ortaya koyuyor. Araştırma, araç içi dijital ekranların tasarımının sürücülerin dikkatini doğrudan etkilediğini gösteriyor. 9 ülkede gerçekleştirilen tüketici araştırmasına katılan sürücülerin üçte ikisi ise güvenlik açısından kritik işlevlerde fiziksel kontrollere geri dönülmesini istiyor. Allianz; otomobil üreticilerini, düzenleyici kurumları ve sürücüleri daha güvenli sürüş için harekete geçmeye çağırıyor.

Araçlarda giderek daha fazla işlevin dokunmatik ekranlar üzerinden yönetilmesi, sürücülerin dikkatinin dağılması riskini yeniden gündeme taşıyor. Daha önce sürücünün gözünü yoldan ayırmadan kullanabildiği bazı kontrollerin dijital menülere taşınması, klima veya radyo gibi gündelik işlevler için bile birden fazla ekrana dokunulmasını gerektirebiliyor. Bu durum, sürücülerin gözlerini yoldan daha uzun süre ve daha sık ayırmasına neden olabiliyor.

Allianz Teknoloji Merkezi’nin kapsamlı araştırma programı, sürücü dikkat dağınıklığının yalnızca sürüş davranışlarıyla değil, araç içi arayüzlerin tasarımıyla da yakından ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.

Araştırma, 34 Binden Fazla Kaza Vakasını Kapsıyor

Allianz Teknoloji Merkezi, şimdiye kadarki en kapsamlı dikkat dağınıklığı araştırma programında 34 binden fazla kaza vakasını analiz etti. Program kapsamında gerçek araçlarda göz izleme çalışmaları, Münih Teknik Üniversitesi ile yürütülen sürüş simülatörü araştırması, kritik trafik durumlarına yönelik bilişsel modelleme, uluslararası sürücü araştırması ve yayımlanmış 80’den fazla bilimsel çalışmanın incelemesi gerçekleştirildi.

Araştırmanın bulguları, Allianz’ın 14. Motor Day etkinliğinde sunuldu. Bulgular ayrıca “SWIPE. TAP. CRASH. Driver Distraction in the Digital Car” başlıklı raporda yayımlandı. Rapor, dijital araçlarda sürücü dikkat dağınıklığının nedenlerini ve daha güvenli araç içi arayüzlerin geliştirilmesine yönelik önerileri ele alıyor.

Kokpit Tasarımı Sürücü Dikkatini Doğrudan Etkiliyor

Allianz Teknoloji Merkezi’nin gerçek sürüş koşullarında gerçekleştirilen göz izleme çalışmalarını da içeren araştırması, araç içi dokunmatik ekran tasarımlarının sürücünün gözünü yoldan ayırdığı süre üzerinde önemli bir etkisi olduğunu gösteriyor. Aynı günlük işlemin tamamlanması için gereken görsel dikkat süresi, kullanılan arayüze bağlı olarak yüzde 25’e kadar farklılık gösterebiliyor. Bazı durumlarda bu fark yaklaşık üç saniyeye ulaşabiliyor.

Yayımlanmış 80’den fazla bilimsel araştırmanın incelenmesi de sürücünün gözünü iki saniyeden uzun süre yoldan ayırmasının kaza riskinde belirgin bir artışla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Bilişsel modelleme çalışmaları, sorunun yalnızca dokunmatik ekran kullanımından değil, işlevlerin araç içi arayüze nasıl entegre edildiğinden kaynaklandığına işaret ediyor.

Allianz SE Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Klaus-Peter Röhler, konuyla ilgili değerlendirmesinde şunları söyledi: “Bir otomobilde aynı işlemi gerçekleştirmek, başka bir otomobile kıyasla yüzde 25 daha az görsel dikkat gerektirebilir. Bu da dikkat dağınıklığının yalnızca sürücü davranışlarıyla ilgili olmadığını, araç tasarımının da bu konuda önemli bir rol oynadığını gösteriyor. Otomobil bir akıllı telefon değildir. Güvenliğin söz konusu olduğu durumlarda tasarımın önüne işlevsellik geçmelidir.”

Kritik Sürüş Senaryolarında Çarpışma Riski Üç Katına Çıkabiliyor

Allianz, bilişsel modelleme şirketi CogniBIT ile birlikte gerçek sürüş çalışmalarından elde edilen göz verilerine dayalı bir sürücü modeli kullanarak dört farklı trafik senaryosunu simüle etti. Sonuçlar, dikkati dağılmış sürücülerin kritik durumlarda belirgin biçimde daha kötü performans gösterdiğini ortaya koydu.

Otoyolda ani fren yapılmasını gerektiren senaryoda, dikkatli sürücülerde yüzde 18,2 olan çarpışmayla sonuçlanan denemelerin oranı, dikkati dağılmış sürücülerde yüzde 54,3’e yükseldi. Yola aniden bir çocuğun çıktığı senaryoda ise bu oran yüzde 3,9’dan yüzde 11,2’ye çıktı. Bu senaryodaki olayların yüzde 39’unda dikkati dağılmış sürücülerin hiçbir tepki vermediği görüldü.

Dört simülasyon senaryosunun tamamında dikkati dağılmış sürücülerin performansı, kandaki alkol düzeyi binde 0,8 olarak modellenen sürücülerden daha kötü oldu.

Allianz Teknoloji Merkezi’nin Genel Müdürü Dr. Christian Sahr, araç içi arayüzlerin güvenliğe uygun tasarlanmasının önemini vurgulayarak şunları söyledi: “Hangi işlevlerin fiziksel düğmelerle, hangilerinin dokunmatik ekran üzerinden yönetilmesi gerektiği konusunda net önerilere ihtiyacımız var. İnsan-makine etkileşimi alanındaki bilimsel bulgular, sürücülerin dikkatini mümkün olduğunca az dağıtan arayüzler tasarlamak için sistematik biçimde uygulanmalı.”

Sürücüler Güvenlik Açısından Kritik İşlevlerde Fiziksel Kontrolleri Tercih Ediyor

Allianz’ın Avustralya, Avusturya, Brezilya, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, İsviçre ve Birleşik Krallık’ta gerçekleştirdiği tüketici araştırması, sürücülerin araç içi teknoloji ve dikkat dağınıklığı konusundaki değerlendirmelerini ortaya koyuyor.

Araştırmaya katılanların:

• Yüzde 79’u, araç içi teknolojinin son yıllarda sürücülerin dikkatinin daha fazla dağılmasına neden olduğunu düşünüyor.
• Yüzde 53’ü, dikkat dağınıklığı riskini genel olarak yüksek veya çok yüksek buluyor.
• Son üç yılda bir kazaya karışan ve kazadan sorumlu olduğunu belirten katılımcıların yüzde 73’ü, dikkat dağınıklığının kazada kesinlikle veya muhtemelen rol oynadığını ifade ediyor.
• Yüzde 65’i, güvenlik açısından kritik işlevlerde dokunmatik ekran menüleri yerine fiziksel kontrolleri tercih ediyor.
• Yüzde 86’sı, dikkat dağınıklığını azaltma konusunda temel sorumluluğun sürücüde olduğunu düşünüyor.

Dijital Araçlarda Daha Güvenli Sürüş İçin Üç Adım

Allianz, araç içi dijitalleşmenin güvenlik üzerindeki etkilerini azaltmak için otomobil üreticilerine, düzenleyici kurumlara ve sürücülere yönelik üç temel adıma dikkat çekiyor.

Otomobil üreticileri: Güvenlik açısından kritik ve sık kullanılan işlevlerde işlevsellik önceliklendirilmeli. Silecekler, sinyaller, kısa ve uzun farlar, dörtlü flaşörler ile cam buğu giderme gibi kontroller hızlı ve sezgisel biçimde kullanılabilmeli. Bu işlevler fiziksel kontrollerle veya dokunmatik ekranlarda sürekli erişilebilir, açıkça tanımlanmış alanlarla sunulmalı. Avrupa’da Euro NCAP de menüler içinde gizlenmek yerine doğrudan erişilebilen kontrollere sahip tasarımları ödüllendiriyor.

Düzenleyici kurumlar: Dikkat dağınıklığı sistematik biçimde ele alınmalı ve bu konudaki verilerin tutarlı şekilde kaydedilmesine öncelik verilmeli. Etkili denetim ve dikkat dağınıklığını izlemeye yönelik uygulamalar, riskli davranışların caydırılmasına ve dikkat dağınıklığı kaynaklı kazaların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Düzenleyici çerçevelerin de araç içi teknolojilerdeki gelişmelere paralel olarak güncellenmesi gerekiyor.

Sürücüler: Sürücü destek sistemleri sürüş güvenliğine yardımcı olsa da sürücünün dikkatinin yerini alamıyor. Kamuoyunda farkındalığın artırılması, sürücü eğitimleri ve araç içi uyarı sistemlerinin daha anlaşılır hale getirilmesi, dikkat dağınıklığı riskinin azaltılmasına katkı sağlayabilir.